Hoe werkt een formatie?

Direct na de verkiezingen voor de Tweede Kamer begint de formatie van een nieuw kabinet. In de Grondwet staan geen regels over de procedure voor de kabinetsformatie. Alleen het begin en het einde van de formatie worden behandeld: het ontslaan van het oude kabinet en het benoemen van het nieuwe kabinet door het staatshoofd. De procedure van de kabinetsformatie is dan ook vooral gebaseerd op ongeschreven staatsrecht en gewoontes. Hierdoor kan de procedure van formatie tot formatie verschillen. Wel doorloopt iedere kabinetsformatie grofweg de volgende stappen: verkiezingen, informatie, coalitieakkoord, formatie en beëdiging.

De regie voor de kabinetsformatie ligt sinds 2012 bij de Tweede Kamer. Dit heeft de Kamer vastgelegd in haar Reglement van Orde. Concreet betekent dit dat de Kamer ‘onverwijld na de installatie van een nieuw gekozen Kamer, maar uiterlijk een week na de installatie, in plenaire vergadering beraadslaagt over de verkiezingsuitslag. Het doel van die vergadering is één of meer informateurs of formateurs aan te wijzen, en de door hen uit te voeren opdracht vast te stellen.’

De kabinetsformatie vindt plaats in het gebouw van de Tweede Kamer. De gesprekken worden gevoerd in de Stadhouderskamer.

schematische weergave van het verloop van een kabinetsformatie